Üstün Zekalı Çocukların Değerlendirilmesi

Üstün Zekalı Çocukların Değerlendirilmesi

Üstün zekalı ve özel yetenekli çocukların gerek taranmasında gerekse tanılanmasında en sağlıklı olanı, çocuğun fiziksel, hareket, bilişsel, sosyal ve duygusal, dil gelişimi alanlarındaki düzeyini ölçekler kullanılarak belirlemektir. Gelişim alanlarının değerlendirilmesine ilişkin standartlaştırılmış testler ve ölçekler kullanılmalı, 0-18 yaş grubu çocukların gelişim alanları konusunda lisans eğitimi almış ve/veya uzman psikologlar, çocuk gelişimciler ve rehber öğretmenler tarafından değerlendirme yapılmalıdır.

Aile Kayıtları ve Bilgileri: Çocuğun doğumundan itibaren anne babaların gözlemlerine dayalı kayıtlar,
çocukların erken dönemlerindeki gelişim özellikleri, ilgi ve yeteneklerine ilişkin bilgiler üstün yetenekliliği ayırt edici temel kaynaklardır.
Öğretmen Gözlem ve Bilgileri: Üstün yetenekli çocukları gelişim özelliklerine ilişkin öğretmenlerin gözlemlerine dayalı verdikleri bilgiler değerlendirmelerde kullanılmaktadır.
Arkadaş Bilgileri: Çocukların oyun ve ortak çalışmalar yoluyla birbirlerini daha iyi tanıyabildikleri
alınan bilgiler değerlendirmede önemli veri kaynağı olarak kullanılır.
Bireysel Çalışmalar: Erken çocukluk döneminde çocuklarla yapılan bireysel çalışmaların, üstün yeteneklilerin tanılanmasında önemli yeri vardır.
Gözlemler: Doğal ortamda ya da yapılandırılmış olarak yapılan gözlemler ve kayıtların tutulması üstün yeteneklilikle ilgili sağlıklı bilgi ve verilerin oluşmasını sağlar.

Kontrol Listeleri ve Değerlendirme Ölçekleri: Üstün yetenekli çocukların belirlenmesinde güvenilir
bilgi kaynağı olarak kullanılmaktadır.
Standart Testler: Grup zeka testleri, grup başarı testleri ve bireysel zeka testleri olarak uygulanmakta olup, küçük yaşta üstün yetenekliliğin belirlenmesinde kullanılmamaktadır. İlköğretim döneminde uygulanmaya başlanır.
Grup zeka testleri, bu alanda yetişmiş olan öğretmenlerin gözlemleri ile birleştirildiğinde tarama amacıyla kullanılabilir.
Grup Başarı Testleri, grup zeka testleriyle aynı sınırlılıkları olmakla beraber, çocuğun değişik akademik
alanlardaki becerilerini belirleme açısından önemlidir.
Bireysel Zekâ Testleri, klasik ve geleneksel anlamda üstün zekâlı çocuğun yetenekleri konusunda daha
kesin tanı yapmak için kullanılır. Pahalı ve uygulaması uzman ve zaman gerektiren ölçeklerdir. Kültürel sınırlılık ve yanlılıkları bulunmaktadır.
Performans Testleri ve Davranış Ölçekleri: Özellikle görsel ve uygulamalı sanat alanlarında yeteneklerin belirlenmesinde kullanılmaktadır.

ÜSTÜN YETENEKLİLERİN EĞİTİMLERİ
Eğitim Programları
Erken çocukluk döneminin bireyin hayatında hızlı gelişim ve değişimlerinin olması açısından önemli bir yeri vardır. Bu dönemde değişim ve gelişimin yönünün belirlenmesinde eğitimin rolü büyüktür. Erken çocukluk döneminde çocukların ilgi, yetenek ve becerilerinin belirlenmesi, eğitimlerine yön verir. Bu anlamda üstün yetenekli çocukların erken yıllarda belirlenmesi; ev ortamlarının düzenlenmesini, eğitim programlarının hazırlanmasını, anne babanın ve öğretmenlerin erken yıllarda bilgilendirilmesini ve bilinçlendirilmesini sağlar. Böylece özel yetenekli çocukların erken yıllarda uygun eğitimleri, yaşamın ilerleyen yıllarında beceri ve yeteneklerini geliştirmelerini sağlar.

Günümüzde üstün yetenekli çocukların eğitim ihtiyaçları;
• hızlandırma,
• gruplama ve
• zenginleştirme yöntemleriyle desteklenmektedir.

Ülkemizde de Milli Eğitim bakanlığının programı altında özel yeteneği veya üstün zekaya sahip çocuklar için özel sınıflar, BİLSEM okulları ve çocuk üniversiteleri hizmet vermektedir.